Estíbaliz
Espinosa

Palabra. Ciencia. Voz.

Vissi d'arte, vissi d'amore. Pero en verdade, no que levo traballando toda a vida é na perspectiva. Traballo como poeta, ensaísta, cantante lírica e divulgadora de astronomía, e exploro a palabra como o lugar onde a ciencia, a voz e o pensar crítico se entrelazan.

Escribo desde os 7 anos, e publiquei en fanzines desde os 18. En galego, publiquei poemarios como As neuronas irmás, Curiosidade, Zoommm.Textos biónicos, Papel a punto de ou Pan (libro de ler e desler) (2000), entre outros, así como obras de ensaio e divulgación científica para adutos e para crianzas —Caer de cu polo universo, Canto cosmos, Curiosas na Lúa— nas que a astronomía non é decorado, senón forma de pensar o humano, o xénero ou a identidade galega. Algunhas obras recibiron galardóns como o Premio Esquío, o Luisa Villalta de ideas, o Espiral Maior, o premio Afundación-Pen Club, Antonio Machado del Tren ou o Premio de Escrita Alfredo Iglesias.

Licencieime en Socioloxía e en Filoloxía Hispánica pola UDC, e seguín formándome en cursos de canto, astronomía e arqueastronomía (INCIPIT-CSIC).

Como mezzosoprano, desenvolvo carreira solista e fun membro do Coro da OSG, entidade para a que traballo como escritora e tradutora de notas desde 2009. Como tradutora, trouxen ao galego voces como Wisława Szymborska, Rebecca Elson, Charlotte Perkins Gilman ou Sholeh Wolpé. Ideo, artello e dirixo ciclos que fusionan ciencia e poesía ante públicos amplos: desde Pinte un bisonte na caverna, por favor (2007/08) até 4 tempos: conversas con ciencia (UIMP, 2025/26) pasaron 20 anos con Escrita no ceo (Planetario, 2014), Coruña Curiosa, Novembro Estelar, A ciencia do poema, Xenias e musos, A ombros de xigantas vermellas ou O entrelazamento. Colaboro con medios como Luzes, Principia e o Cuaderno de Cultura Científica da UPV, e escollín poemas para o Calendario de Ceos Galegos 2021-2026. Co-dirixín e co-presentei o programa literario Ulalume en CUAC FM (1996-2001). Colaborei no programa ZigZag da RTVG e no Diario Cultural da Radio Galega, con seccións de literatura, ciencia e muller.

A miña obra viaxou a festivais literarios e científicos en Buenos Aires, Lisboa, Nova York, Chicago, Gales ou Perugia, e publiquei en revistas de Xapón, Italia, Alemaña e Estados Unidos.

Son nai soa, son coidadora e traballo como autónoma que vive da escrita, o canto e a ciencia. Todo iso latexa no que fago: comprometido co pensamento crítico, a ciencia e a literatura non só cidadás, senón parte dun cosmos e dunha perspectiva en 360º. E en rabudismo contra os prexuízos e clasismo estamental na propia cultura, desde a marxe e a tinta das invisíbeis, as introvertidas, as que seguen adiante con asombro e con sombra malia todo.

Word. Science. Voice.

Vissi d'arte, vissi d'amore. But in truth, what I have been working on my whole life is perspective. I work as a poet, essayist, lyric singer and astronomy communicator, and I explore language as the place where science, voice and critical thinking intertwine.

I have been writing since I was 7, and publishing in fanzines since I was 18. In Galician, I have published poetry collections such as As neuronas irmás, Curiosidade, Zoommm. Textos biónicos, Papel a punto de and Pan (libro de ler e desler) (2000), among others, as well as essays and popular science books for adults and children —Caer de cu polo universo, Canto cosmos, Curiosas na Lúa— in which astronomy is not backdrop, but a way of thinking about what it means to be human, about gender, and about Galician identity. Some of these works have received awards such as the Premio Esquío, the Luísa Villalta de ideas, the Espiral Maior, the Afundación-Pen Club prize, the Antonio Machado del Tren and the Premio de Escrita Alfredo Iglesias.

I hold degrees in Sociology and Hispanic Philology from the UDC, and have continued my training in singing, astronomy and archaeoastronomy (INCIPIT-CSIC).

As a mezzo-soprano, I pursue a career as a soloist and was a member of the OSG Choir, an ensemble for which I have worked as a writer and programme note translator since 2009. As a translator, I have brought into Galician the voices of Wisława Szymborska, Rebecca Elson, Charlotte Perkins Gilman and Sholeh Wolpé. I conceive, shape and direct cycles that fuse science and poetry for broad audiences: from Pinte un bisonte na caverna, por favor (2007/08) to 4 tempos: conversas con ciencia (UIMP, 2025/26), twenty years have passed through Escrita no ceo (Planetarium, 2014), Coruña Curiosa, Novembro Estelar, A ciencia do poema, Xenias e musos, A ombros de xigantas vermellas and O entrelazamento. I contribute to publications such as Luzes, Principia and the Cuaderno de Cultura Científica of the UPV, and selected poems for the Calendario de Ceos Galegos 2021–2026. I co-directed and co-presented the literary radio programme Ulalume on CUAC FM (1996–2001), and contributed to ZigZag on RTVG and the Diario Cultural on Radio Galega, with sections on literature, science and women.

My work has travelled to literary and scientific festivals in Buenos Aires, Lisbon, New York, Chicago, Wales and Perugia, and I have published in journals in Japan, Italy, Germany and the United States.

I am a single mother, a carer, and a self-employed writer who lives from writing, singing and science. All of that pulses through everything I do: committed to critical thinking, to science and literature not merely as civic acts, but as part of a cosmos and a 360° perspective. And in rabudismo stubborn, defiant resistance against prejudice and cultural classism, from the margins and the ink of the invisible ones, the introverted ones, those who keep moving forward with wonder and shadow, in spite of everything.

Palabra. Ciencia. Voz.

Vissi d'arte, vissi d'amore. Pero en realidad, en lo que llevo trabajando toda la vida es en la perspectiva. Trabajo como poeta, ensayista, cantante lírica y divulgadora de astronomía, y exploro la palabra como el lugar donde la ciencia, la voz y el pensamiento crítico se entrelazan.

Escribo desde los 7 años, y publiqué en fanzines desde los 18. En gallego, he publicado poemarios como As neuronas irmás, Curiosidade, Zoommm. Textos biónicos, Papel a punto de o Pan (libro de ler e desler) (2000), entre otros, así como obras de ensayo y divulgación científica para adultos y para niñas y niños —Caer de cu polo universo, Canto cosmos, Curiosas na Lúa— en las que la astronomía no es decorado, sino forma de pensar lo humano, el género o la identidad gallega. Algunas obras han recibido galardones como el Premio Esquío, el Luísa Villalta de ideas, el Espiral Maior, el Premio Afundación-Pen Club, el Antonio Machado del Tren o el Premio de Escrita Alfredo Iglesias.

Me licencié en Sociología y en Filología Hispánica por la UDC, y continué formándome en cursos de canto, astronomía y arqueoastronomía (INCIPIT-CSIC).

Como mezzosoprano, desarrollo carrera solista y fui miembro del Coro de la OSG, entidad para la que trabajo como escritora y traductora de notas de programa desde 2009. Como traductora, he traído al gallego voces como Wisława Szymborska, Rebecca Elson, Charlotte Perkins Gilman o Sholeh Wolpé. Ideo y conduzco ciclos que fusionan ciencia y poesía ante públicos amplios: desde Pinte un bisonte na caverna, por favor (2007/08) hasta 4 tempos: conversas con ciencia (UIMP, 2025/26) han pasado 20 años con Escrita no ceo (Planetario, 2014), Coruña Curiosa, Novembro Estelar, A ciencia do poema, Xenias e musos, A ombros de xigantas vermellas o O entrelazamento. Colaboro con medios como Luzes, Principia y el Cuaderno de Cultura Científica de la UPV, y escogí poemas para el Calendario de Ceos Galegos 2021-2026. Codirigí y copresenté el programa literario Ulalume en CUAC FM (1996-2001). He colaborado en el programa ZigZag de la RTVG y en el Diario Cultural de Radio Galega, con secciones de literatura, ciencia y mujer.

Mi obra ha viajado a festivales literarios y científicos en Buenos Aires, Lisboa, Nueva York, Chicago, Gales o Perugia, y he publicado en revistas de Japón, Italia, Alemania y Estados Unidos.

Soy madre sola, cuidadora soy y trabajo como autónoma que vive de la escritura, el canto y la ciencia. Todo eso late en lo que hago: comprometido con el pensamiento crítico, la ciencia y la literatura no solo ciudadanas, sino parte de un cosmos y de una perspectiva en 360°. Y en rabudismo contra los prejuicios y el clasismo estamental en la propia cultura, desde el margen y la tinta de las invisibles, las introvertidas, las que siguen adelante con asombro y con sombra a pesar de todo.

[Abril de 2026]